“Ölümünün 500. Yılında Pir Hamdullah” Standı Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi’nde

“Ölümünün 500. Yılında Pir Hamdullah” Standı Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi’nde

olumunun 500 yilinda pir hamdullah standi sabanci universitesi sakip sabanci muzesinde Eq1QIrwz

Sakıp Sabancı Müzesi (SSM), Fatih Sultan Mehmed ve Sultan II. Bayezid periyotlarının büyük hattatı Pir Hamdullah’ı, vefatının 500. yılında çağdaşları ile birlikte özel bir stantla anıyor.

Kitap Sanatları ve Sınır Koleksiyonu’nda Pir Hamdullah ve çağdaşlarının, Pir yolundan giden hattatların ve 16. yüzyılın usta müzehhiplerinin elinden çıkmış az yapıtları koruyan SSM’in hayata geçirdiği “Ölümünün 500. Yılında Pir Hamdullah” standı, 15. yüzyılın ikinci yarısı ve 16. yüzyılın birinci yarısında üretilmiş ender el yazması kitaplar, Kuran-ı Kerim nüshaları, kıtalar ve albümlerden oluşuyor.

SSM koleksiyonunun yanı sıra, İstanbul Türk ve İslam Yapıtları Müzesi, Sadberk Hanım Müzesi, Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı Ekrem Hakkı Ayverdi Koleksiyonu’ndan derlenen yapıtların de yer aldığı stantta; Topkapı Sarayı Müzesi, Süleymaniye Kütüphanesi, İstanbul Üniversitesi Ender Eserler Kütüphanesi, Dallas Museum of Arka ve Hannover Kestner Museum’daki sanatkara ilişkin eserler, dijital bir yerleştirme ile sanatseverlerle buluşuyor.

Suhreveriyye tarikatı Piri Mustafa Dede’nin oğlu olarak devrin  en seçkin ilim yuvalarından Amasya’da doğan, eğitim alan ve vakit içinde  “Hattatların kutbu”, “Hattatların kıblesi” unvanlarıyla tanınan  Şeyh Hamdullah, Amasya’da uzun yıllar Sancak beyefendisi olan Şehzade Bayezid’in yakın etrafında yer aldı ve onun dostluğunu kazandı..  Fatih Sultan Mehmed’in 1481’deki vefatı üzerine Osmanlı tahtına çıkan Sultan II. Bayezid’in davetiyle Topkapı Sarayında “Ehl-i Hiref” teşkilatı içinde “katib-i hassa” unvanıyla misyon aldı. Farklı yazı tarzlarına hakimiyeti ile bilinen sanatçı, çizgi sanatında değerli değişiklikler yaparak günümüze kadar geçerliliğini koruyan “Osmanlı hat” ekolünü yarattı.

SSM Müdürü Nazan Ölçer, Kurucumuz Sakıp Sabancı’nın uzun yıllar içinde toparladığı yapıtlardan oluşan “önemli bir Kitap Sanatları ve Çizgi Koleksiyonu’na sahip müzemizde Pir Hamdullah ve yakın takipçilerine ilişkin pahalı eserler yer alıyor.  Buradan yola çıkarak,  büyük üstadla ilgili kapsamlı bir milletlerarası stant yapmak niyetimiz geçmiş yıllara uzanmakta.. İçinde bulunduğumuz 2020 yılının Pir Hamdullah’ın vefatının 500. Yılı olması, stant tarihini de belirlemişti. Fakat evvelce bilemeyeceğimiz  husus, bu yılın Covid -19 salgınına denk gelmesi ve stant kapsamının bu nedenle daralmak zorunda kalması oldu.

Pir Hamdullah uzun ömrü içinde harikulâde bedelde eserler yarattı, sınır sanatına yeni açılımlar getirdi bu yeniliklerle ufuk açtı, sonraki hattatlara, vefatından sonra bile önderlik etmeyi sürdürdü. SSM olarak pahalı uzmanlar Prof. Dr. Zeren Tanındı ve  Prof. Dr. Muhittin Serin ile  birlikte yurt dışındaki müze ve kütüphane koleksiyonlarından ödünç alınacak yapıtlarla planladığımız standımızın kapsamını tüm dünyayı saran Covid-19 salgını yüzünden maalesef daraltmak zorunda kaldık. Standımızda yer almasını dilek ettiğimiz Topkapı Sarayı koleksiyonundaki kimi yapıtları ise Topkapı Sarayı’ndaki yeni yapılanma ve devam eden sayım süreçleri nedeniyle dijital görselleriyle ekleyebildik. Bu şartlara karşın, büyük sanatçıyı bir stant ile anmaktan büyük memnunluk duyuyoruz” dedi.

Vefatının 500. Yılında Pir Hamdullah Standı, salı – cuma günleri 10.00 – 16.00 saatleri ortasında SSM Atlı Köşk’te ziyaret edilebilecek. Ziyaretçilerin maske takmasının zarurî olduğu ve toplumsal ara kurallarının titizlikle uygulandığı SSM’de tüm ortak alanların ayrıntılı dezenfeksiyonu Sıhhat Bakanlığı onaylı insan, hayvan ve etraf dostu “Antimic Nano Teknoloji Dezenfeksiyon” ile sağlanıyor ve havalandırma sistemleri %100 pak havayla çalışıyor.

Pir Hamdullah bin Mustafa Dede

Pir Hamdullah, Amasyalı Sarıkadızâdeler ailesinden Sühreverdiyye piri Mustafa Dede’nin oğludur. Babası, Buhara’dan Amasya’ya göç etmiştir. Selçuklu periyodunda ve Osmanlı’nın fetih yıllarında, Herat, Horasan ve Semerkand üzere kültür merkezlerinden göç eden şair, hattat, nakkaş ve ulema, Konya, Kayseri, Sivas ve Amasya üzere kentlerde toplanmıştı. Hamdullah, böylelikle sınır sanatının merkezi haline gelmiş Amasya’da, Hayreddin Mar‘aşî’den meşk ederek aklâm-ı sitte’den icâzet aldı. Muhtemelen babası Pir Mustafa Dede’nin sohbet meclislerinde Şehzade Bayezid ile tanıştı. Bayezid, onu kendisine çizgi hocası tayin etti ve ondan icâzet aldı. Daha Amasya’da iken tanınmaya başlayan Pir Hamdullah, bu yıllarda Fatih Sultan Mehmed’in özel kütüphanesi için kimi eserler istinsah etti.

Pir Hamdullah, kardeşi Cem Sultan ile yaşadığı taht uğraşının akabinde 1481’de tahta çıkan II. Bayezid’in daveti üzerine ailesiyle birlikte İstanbul’a gitti. Pir Hamdullah en hoş yapıtlarını sarayda görevlendirildikten sonra vermeye başladı. Bundan sonra yapıtlarının ketebesinde “kâtibü’s-sultân Bâyezîd Han” unvanını kullandı.

Pir Hamdullah, 1512’de Sultan II. Bayezid’in tahttan feragat etmesinin ve tahta oğlu I. Selim’in geçmesinin akabinde inzivaya çekildi. Sultan I. Selim periyodunu meskeninde ibadet ederek ve talebelerinin ziyaretini kabul ederek geçirdi. Babası I. Selim’in akabinde 1520’de tahta çıkan Yasal Sultan Süleyman’ın Pir Hamdullah’ı saraya davet ederek hürmet gösterdiği ve kendisi için bir mushaf yazmasını istediği, fakat hattatın yaşlandığını ileri sürerek Muhyiddin Amâsî’yi tavsiye ettiği, bunun üzerine Kanuni’nin ona bir samur kürk giydirip hayır duasını aldığı bilinmektedir.

Pir Hamdullah’ın bu hadiseden birkaç ay sonra vefat ettiğini söyleyen Müstakimzâde vefatına şu beyti tarih düşürmüştür: “Şeyh Hamdullāh olup küttâba kıble pîr-i çizgi / Rihletinde lisan dedi târîhini dayf-i ilâh” (926/1520). Dünyevi sıfat ve mevkilere iltifat etmeyen Pir Hamdullah, mezar taşına isminin yazılmasını istememiştir. Mezar taşı kitâbesi, daha sonra Sultan II. Mustafa’nın saray hattatı Şâhin Ağa (öl. 1701) tarafından yazılmıştır.

BEYAZ HABER AJANSI (BHA)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir