İngiltere’nin 1960’larda Latin Amerika’da ‘komünizmin yayılmasına karşı’ bâtın faaliyetleri ortaya çıktı

İngiltere’nin 1960’larda Latin Amerika’da ‘komünizmin yayılmasına karşı’ bâtın faaliyetleri ortaya çıktı

ingilterenin 1960larda latin amerikada komunizmin yayilmasina karsi b tin faaliyetleri ortaya cikti
115957950 gettyimages 613498770Getty Images

Birleşik Krallık istihbarat örgütlerinin 1960’larda Latin Amerika’da evvelden bilinenden daha fazla saklı faaliyette bulunduğu ortaya çıktı.

ABD’nin bugüne kadar bölgedeki saklı operasyonlarıyla ilgili pek çok bilgi ortaya çıksa da Birleşik Krallık’ın neler yaptığı daha az biliniyordu.

Notthingham Üniversitesi’nden Prof. Rory Cormac, kısa müddet evvel saklılığı kalkan dokümanların “özel politik eylemler” denilen kara propaganda ve sahtekarlık faaliyetleriyle kamuoyunu komünizme karşı etkileme çalışmalarını gösterdiğini söylüyor.

115957948 gettyimages 524866854Getty ImagesBirleşik Krallık komünizmin Latin Amerika’da yayılmasına karşı bilinmeyen faaliyetlerde bulundu

BBC’ye konuşan Cormac, “Bu bizim için sürpriz oldu zira tarihçiler Birleşik Krallık istihbarat örgütlerinin daha çok Orta Doğu ve Güneydoğu Asya’da faaliyet gösterip Latin Amerika’yı CIA’e (ABD Haber Alma Teşkilatı) bıraktığını düşünüyordu” dedi.

‘Kara propaganda’

1961’de Ronnie Burroughs isimli bir diplomatın Latin Amerika’yı Dışişleri Bakanlığı ve dış istihbarat servisi MI6 ismine ziyaret etmesinden sonra Londra’da alınan bir kararla bölgedeki zımnî aksiyonlar artırıldı.

Britanya bölgede bilhassa kara propagandaya odaklandı. Buna geçersiz gereçler üretmek yahut insanları şuurlu bir formda yanlış şeylere inandırmak da dahil.

Bölge o periyotta global olarak artan ehemmiyete sahip bir yer olarak görülüyordu.

1959’daki Küba ihtilalinin akabinde bölgedeki komünizm tesiri de artmıştı.

Latin Amerika olağanda Londra’dan daha çok müttefiki Washington’ın oyun alanı olarak görülüyordu.

115956823 gettyimages 90777871Getty ImagesBirleşik Krallık Latin Amerika ve Karayipler ile ticaretini artırmak istiyordu

Prof. Cormac ABD’nin bölgedeki faaliyetlerinin Birleşik Krallık’tan çok daha fazla olduğunu, Londra’nın daha çok ticarete odaklandığını söylüyor ve ekliyor:

“İngiltere bu operasyonları iki nedenden dolayı yaptı: Birincisi ABD ile iştirakinde kendisinin de bir rol oynadığını gösterip, gitgide tek tarafın tartı kazandığı bir bağlantıda kaldıraç tesiri yaratmak.

“İkincisi ise ABD’nin bölgede tesirinin azalmaya başladığını düşünen Birleşik Krallık, Latin Amerika pazarlarından daha fazla hisse almak istedi.

“Bu iki gaye her vakit birbiriyle uyumlu bir formda gerçekleşmedi olağan ki.”

Birleşik Krallık bunun için bölgede propaganda faaliyetlerinde çalışanların sayısını artırdı, MI6 da yeni merkezler açtı. Bunlardan ikisi Şili ve Venezuela’daydı.

Bir Birleşik Krallık yetkili “büyük bir ganimet” olarak nitelediği Venezuela’nın “zengin bir ülke olduğunu ve hükümetinin de kıymetli bir yatırım sermayesi kaynağı olduğunu” söylemişti.

115957952 gettyimages 464514363Getty ImagesVenezuela’nın başşehri Caracas

Ana gaye kiliseler, siyasi partiler ve sendikalarla birlikte çalışarak ve propaganda sistemlerini kullanarak komünizme karşı faaliyet yürütmekti.

Bu faaliyetler ortasında Kolombiya’da yaygın bir halde basılan yeni bir mecmua yaratmak, Şili ve Bolivya’da bildiriler dağıtmak vardı.

Mahallî radyo prodüktörlerine verilen rüşvetlerle propaganda metinlerinin de radyolarda oynatılması sağlandı.

Bir Birleşik Krallık yetkilisinin “Bana 100 bin sterlin verirseniz bütün And Dağları bölgesindeki radyo yorumcularını satın alabilirim” dediği de ortaya çıkan bilgiler ortasında.

Bir öbür faaliyet de Bolivya’da rahiplerle birlikte çalışarak Küba ve Sovyetler Birliği propagandasına karşı propaganda yaymaktı.

Birleşik Krallık’ın istemediği Ekvador Lideri Carlos Julio Arosemena Monroy’a karşı da rahiplerle birlikte çalışma yürütüldü.

115988510 gettyimages 515029624Getty ImagesEkvador Devlet Lideri Arosemena Küba ihtilaline sempatiyle yaklaşıyordu

Prof. Cormac’ın Journal of Stratejik Studies’te (Stratejik Çalışmalar Dergisi) yayınlanan son makalesinde yer alan bilgilere nazaran yapılan çalışma sonucu Başşehir Quito sokaklarında gereksinim duyulması halinde en az 5 bin kişilik bir aksiyoncu kümesinin bir ortaya getirilebileceği, bunların da birçoklarının Katolik gençlerden oluşacağı hesaplanmıştı.

Birleşik Krallık’ın sendikalara yönelik çalışması ise içeri sızma ve ele geçirme yahut toplantılara ziyan verme biçiminde oldu.

2019 ve 2020’de saklılığı kalkan evraklara nazaran ortadaki fikirlerden biri de uydurma dokümanlar yaratarak Brezilya’da komünistlerin sendikaları ele geçirdiği izlenimi verip, Devlet Lideri Joao Goulart’ın kendi pozisyonundan telaş etmesine yol açmaktı.

115956817 gettyimages 515016416Getty ImagesGoulart 1972’de Washington’a giderek John F. Kennedy ile görüştü lakin bağları sonraki yıllarda berbatlaştı

İngiltere bu planını hayata geçirmedi ancak Goulart 1964’te ABD takviyeli bir darbe ile devrildi.

İngiltere birtakım devirlerde de seçime tesir etmeyi düşündü. Bunlardan biri de 1964’te Şili’de sosyalist Salvador Allende’nin kazanmasından telaş edilen seçimdi.

115956821 gettyimages 515098404Getty ImagesSalvador Allende 1964’te Şili Devlet Başkanlığı için aday olmuş ama seçimi kaybetmişti

Hususla ilgili evraklardan birinde “Allende iktidara geldikten sonra komünistler tarafından yönlendirilecektir, kendi isteğiyle yahut diğer yollardan… Bunun sonucunda Küba çizgisinde bir idare ortaya çıkabilir” sözleri yer alıyor.

Ortaya çıkan evraklar üzerinden genel bir kıymetlendirme yapan Cormac, Birleşik Krallık’ın zımnî faaliyet yürütmesini “Küresel rolünü az para harcayarak devam ettirme isteğiyle” açıklıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir