Bayan Sanatçı neden büyüktür?

Bayan Sanatçı neden büyüktür?

bayan sanatci neden buyuktur WlaVRQZN

095311424 6b3f7a7d b845 4fc5 9de5 f22f1da1bf7b

Büyük Bayan Sanatçı kitabını hazırlayan İngiliz editörler 400 bayan sanatçıyı bir yapıtı ve özgeçmişiyle toparladıkları bir katalog hazırlarken bunun bir öbür ülkede böylesine uzun soluklu bir tartışma konusu yaratacağını düşünmemişlerdi her halde. Gerçi kendi ülkelerinde ve ABD’de de tartışmalara bahis olmadı değil, bayan sanatkarlardan kim büyüktür, kim değildir, bayan ve erkek sanatçı diye ayırmak yanlışsız mudur, üzerinde düşünülmesi gereken hususlardı hiç elbet. Bilindiği üzere kitabın seçicisi ve tercümanı de bu sayfalarda “buna karşı çıkanlar ayağa kalksın ve aynaya baksın da yanıtlasın” diye kelamını söyledi. Biz düello yapmadan sanat ve sanatta bayanın yeri ve rolünü tartışıyoruz. Bu sefer Ahu Antmen sorularımızı yanıtlıyor.

SANATÇI BAYANLARA YÖNELİK İLGİ MEVSİMLSEL!

Ahu Antmen (Sanat tarihçisi. Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi.): Kitabın ismi, feminist sanat tarihçisi Linda Nochlin’in “Neden Hiç Büyük Bayan Sanatçı Yok” makalesine göndermede bulunmak için o denli konmuş belirli ki. Hatta kitap kapağında da bu nedenle, bir grafik tasarım hilesiyle, bayan sözcüğünün üstü çizilmiş. Nochlin’in makalesinin temel sorunsallarından birisidir bu “büyüklük” kavramı; Nochlin, biraz da dalga geçerek, eril zihniyetin büyüklük ve deha üzere saplantılarını eleştirir ve sanat tarihinin bu saplantıyla örülmüş bir mit olduğunu vurgular. Bir de ikazda bulunur: Sorun alternatif bir “büyük bayan sanatçı” listesi yapmak değildir. Sorun, cinsiyet ayrımcılığının sanat olgusunu algılamamızda nasıl bir rol oynadığını fark etmemizdir. Münasebetiyle, büyüklük kavramından yola çıkarak 500 yılda 400 sanatçılık bir liste yapmak, Sofonisba Anguissola üzere bir 16. yüzyıl ressamıyla yakın vakitte Venedik Bienali’nde gördüğümüz bir sanatçıyı tıpkı listeye tıkıştırmak lakin tanınan ilgiye yönelik bir yayıncılık maksadıdır. Nochlin’in makalesinin üzerinden 50 yıl geçti fakat, sanat dünyası hâlâ ayrımcı bir yer ve sanatçı bayanlara duyulan ilgi de aslında hâlâ “mevsimsel”. Son devirde sanatçı bayanlara yönelik ilgi bir trend halinde sanat dünyasında. Bu çeşit kitaplar da o mevsimin meyvesi.

TÜRK SANATÇI…

Bu kitapta Türkiye’den öteki sanatçı bayanlar da yer alabilirdi; bilhassa 1970’lerden sonra aktiflik gösteren birtakım sanatkarlarımız. Lakin Hindistan’dan ya da İngiltere’den de öbürleri olabilirdi kitapta… Bu türlü “imkânsız” seçkiler, her vakit öznel ve sıkıntılıdır. Türkiye’den sırf Fahrelnissa Zeid var. Tesadüf bu ya kitabın danışman editörü Karen Wright’ın Independent’ta Zeid’in Tate’teki standı üzerine bir yazısı var. Yeniden Tate’te standı yapılan Lübnanlı sanatçı Saloua Raouda Choucair üzerine de bir gazete yazısı var ki o sanatçı da kitapta yer alıyor. Yani, bu bahisler nitekim tanınırlıkla, görünürlükle alakalı. Lakin o görünürlük de bir süreç. Bakıyorsunuz, kitapta yer alan sanatkarların milletlerarası seviyede tanınırlığını destekleyen birtakım oluşumlar var. Bu bir kültür problemi. Sahiplenme problemi. Biz hangi sanatkarımızı, nasıl sahipleniyoruz? Bu kitapta niçin yok diye düşündüğümüz sanatkarların nitelikli retrospektif stantları yapılmış mı, monografik kitapları var mı elimizde?.. Öte yandan ne yazık ki bu tanıtım işinin piyasa dinamikleriyle bağları da olabiliyor. Bazen sanatkarın dışındaki şahısların menfaatleri kelam mevzusuysa tanıtım daha çok desteklenebiliyor. Sanat dünyası sadece sanatçı odaklı düşünemeyeceğimiz kadar karmaşık bir sistem.

DAYANAK KIYMETLİ

Türkiye’de büyük şirketlerin, bankaların sanat alanına yatırımı bu alanın yapılanması düşünüldüğünde o kadar vazgeçilmez ki kaynakların nasıl harcandığı nitekim büyük ehemmiyet kazanıyor. Ben şahsen kendi sanat tarihimizin araştırılmamış alanlarında kitaplar hazırlanmasını, stantlar düzenlenmesini ve genç sanatkarlarımıza takviye olunmasını kıymetli buluyorum. (Kültür Servisi)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir